Konspekty zajęć ekologicznych

Szczególną uwagę zwracamy na program dydaktyczny  Zielonej Szkoły w Perkozie. Został on opracowany przy uwzględnieniu różnic wiekowych i szkolnych programów nauczania. Dobór form pozwala na realizację większości zajęć w lesie i nad jeziorem. Poniżej przedstawiamy konspekty zajęć które są aktualnie w naszej ofercie. back


1. Las – domem wszystkich…

Głównym celem edukacji przyrodniczo – leśnej jest wykształcenie u dzieci umiejętności obserwacji obiektów i zjawisk przyrodniczych, analizowaniu ich, opisywaniu i nazywaniu. Dzieci uczą się rozpoznawać najczęściej spotykane gatunki roślin i zwierząt w poznanych zbiorowiskach, określać typ lasu, wyróżniać jego warstwy dowiadują się na czym polega gospodarcze i zdrowotne znaczenie lasu. Kształtuje się też aktywną postawę wobec ochrony przyrody. Forma: wycieczka po lesie  (okolice ośrodka); dzieci zapoznają się z poszczególnymi tematami w trakcie pieszych wycieczek po lesie; praca w grupach z atlasami i albumami. W czasie niepogody zajęcia na sali (projekcje filmów, gry ekologiczne, dyskusje w grupach). Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: ok. 2 godz. dydaktyczne (90 min). Prowadzący: leśniczy mgr Piotr Rogowski Tematyka zajęć: 1. Leśne dziedzictwo. 2. Biografia lasów polskich. 3. Rola lasu w rozwoju cywilizacji:

  • miejsce lasów w rozwoju cywilizacji świata,
  • rola lasu w historii narodu polskiego.

4. Lasy świata i ich użytkowanie:

  • pojęcie lasu,
  • pojęcie gospodarstwa leśnego i gospodarki leśnej,
  • cechy lasu i produkcji leśnej,
  • rozmieszczenie lasów na Ziemi,
  • typy lasów,
  • pozyskanie i wykorzystanie drewna.

5. Lasy i gospodarka leśna w Polsce:

  • początki gospodarstwa leśnego,
  • gospodarcza charakterystyka lasów,
  • roślinność naszych lasów,
  • zwierzęta naszych lasów,
  • pozyskanie drewna i innych użytków leśnych,
  • parki narodowe i inne obiekty chronione,
  • zarządzanie lasami i praca w lesie.
  1. Główne zagrożenia lasów – przeciwdziałanie:
  • wylesienia pod grunty rolne,
  • wylesienia – zapotrzebowanie na drewno,
  • zamieranie lasów – zanieczyszczenia środowiska.

back


2. Ekosystem

Celem zajęć jest poznanie zasad funkcjonowania ekosystemów na podstawie obserwacji, prostych analiz i doświadczeń. 1.   Program oparty na wykorzystaniu zjawiska fenologicznych występujących w ekosystemach (las, jezioro) wokół ośrodka. 2.   Podstawowe zasady obserwacji zjawisk w przyrodzie. Formy pracy: 1.   Zajęcia terenowe (obserwacja, doświadczenia, praca z kluczami do oznaczania). 2.   W razie niepogody zajęcia na sali (projekcje filmów, doświadczenia, gry dydaktyczne). 3.   Grupa w terenie do 15 osób. Zajęcia prowadzone są metodą poglądową w trakcie wycieczki terenowej, po wcześniej wyznaczonej przez prowadzących trasie, w okolicy Ośrodka. Nad jeziorem określa się właściwości fizykochemiczne wody oznaczana jest roślinność wynurzona i pływająca w pasie przybrzeżnym z uwzględnieniem wskaźnikowego znaczenia poszczególnych gatunków. W lesie objaśnia się podstawowy związek pomiędzy szatą roślinną a rodzajem gleby. Dzieci uczą się rozpoznawać gatunki roślin runa leśnego z uwzględnieniem roli wskaźnikowej niektórych gatunków dla określenia typu lasu. Rozpoznaje się też gatunki krzewów i drzew zwracając uwagę na warstwowe rozmieszczenie roślin w lesie. Na podstawie oznaczania porostów występujących w lesie określa się stopień zanieczyszczenia atmosfery – w oparciu o skalę porostową. W lesie i nad jeziorem określa się spotykane zwierzęta ucząc jednocześnie ich klasyfikacji i rozróżniania zwracając uwagę na ich rolę w strukturze ekosystemu. Prowadzący cały czas zwraca uwagę na systemowe związki obserwowanych zjawisk i ich wzajemne uwarunkowania. Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: 2 godziny dydaktyczne (ok. 90 min.) Prowadzący: mgr biologii MARIA I ALEKSANDER SAWCZUK Tematyka zajęć. Wariant terenowy. 1.   Występowanie zanieczyszczeń i ich wpływ na życie organizmów w ekosystemach

  • określenie zanieczyszczenia powietrza w oparciu o skalę porostową,
  • określanie stopnia zanieczyszczenia wód w jeziorze na podstawie roślin wskaźnikowych w strefie przybrzeżnej,
  • zbadanie właściwości fizycznych i chemicznych wody w jeziorze i jego klasyfikacja.

2.   Obserwacje florystyczne i faunistyczne.

  • określanie rodzaju rozmieszczenia roślin na przykładach wybranych gatunków,
  • zależność stadiów rozwojowych roślin od dostępu światła w poszczególnych piętrach lasu,
  • zależność występowania zgrupowań roślinnych i różnych gatunków roślin od rodzaju gleby,
  • rozpoznawanie podstawowych rzędów rodzajów, gatunków zwierząt w lesie i jezior z określeniem ich roli w ekosystemie,
  • zależności pomiędzy poszczególnymi określonymi grupami organizmów, ich miejsce i rola w ekosystemie.

Wariant na niepogodę. 1. Kwaśne deszcze – kwaśny problem. Projekcja filmu, doświadczenie (otrzymujemy kwaśną wodę), dyskusja. 2.   Znaczenie warstwy ozonowej i występowanie ozonu w przyrodzie. Film, poster, wykres, dyskusja. 3.   Dwutlenek węgla i jego źródła, efekt cieplarniany. Dane statystyczne dotyczące emisji CO2, wykresy, dyskusja. back


3. Co misie lubią najbardziej

Celem zajęć jest zapoznanie się z zagadnieniami pszczelarstwa, poznanie rodzajów miodu i różnych produktów wytwarzanych przez pszczoły. Uczestnicy zajęć zostają zapoznani z różnymi tradycyjnymi metodami wyrobu woskowych świec ? od stosowanej w dawnych klasztorach metody ?polewania?, przez skręcanie świecy z węzy po odlewanie w silikonie. W cenę zajęć są wliczone skręcane świeczki z węzy, które uczestnicy ? po własnoręcznym skręceniu – mogą zabrać do domu. Forma: Zajęcia odbywają się w formie rozmowy, pokazu i własnoręcznej pracy w sali edukacyjnej, gdzie prezentowane są różne efekty pszczelej pracy: miód, wosk, kit pszczeli i omówione zostaje ich sposób powstawania i praktyczne zastosowanie. Zajęcia odbywają się w sali edukacji ekologicznej nr 1 w OSW PERKOZ z odrębnym wejściem zewnętrznym. Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: ok. 2 godziny dydaktyczne (90 minut).

Prowadzący: pszczelarz SYLWIA WŁODARCZYK

back


4. Gleba…… Matka ziemia

Celem zajęć jest zapoznanie młodzieży (dzieci) z podstawowymi problemami gleboznawstwa a przede wszystkim poznanie bezpośrednio (zmysłami) gleby i jej właściwości Forma: ćwiczenia terenowe gdzie prowadzi  się obserwację profilu glebowego i rozpoznaje organoleptycznie rodzaj gleby, poznaje jej zapach ( a nawet smak), obserwuje życie gleby i jej związek z roślinnością i podłożem Uzupełnieniem obserwacji terenowych są ćwiczenia ?laboratoryjne? korygujące i uściślające uzyskane wcześniej wyniki i prosta analiza frakcyjna, pomiar kwasowości i zawartości azotanów. Zajęcia odbywają się  w lesie na terenie półwyspu na którym położony jest Ośrodek. Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas zajęć: ok.3 godz. dydaktyczne (ok. 135 min.) Prowadzący: mgr Piotr Nawacki Tematyka zajęć:

  1. Co to jest gleba.
  2. Powstawanie gleby.
  3. Składniki i budowa gleby.
  4. Zależność gleby od innych elementów środowiska.
  5. Jakość i rodzaje gleby.
  6. Znaczenie gleby jej ochrona

back


5. Rzeźba polodowcowa i współczesne procesy rzeźbotwórcze

Celem zajęć jest przybliżenie młodzieży mechanizmu funkcjonowania lodowca (lądolodu) i procesu powstawania rzeźby lodowcowej. W trakcie modelowania form rzeźby terenu z naturalnego materiału młodzież uczy się dostrzegać różnice między składem i formą poszczególnych elementów, obserwuje wpływ dynamiki procesów na efekt końcowy. Forma: Wycieczka piesza lub rowerowa po najbliższej okolicy, która pozwala przenieść obserwacje modelowe na naturalne środowisko. Młodzież rozpoznaje materiał i formę rzeźby, obserwuje związek roślinności i gleby z materiałem i formą, obserwuje współczesne zmiany ukształtowania powierzchni i wpływ człowieka na te procesy. W razie niepogody zajęcia w sali: projekcja filmu (?Wigierski Park Narodowy? fragment), praca z mapą, okazy geologiczne (minerały, skały, skamieniałości). Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: 3 godz. dydaktyczne (około 135 minut). Prowadzący: mgr Piotr Nawacki Tematyka zajęć:

  1. Charakterystyka rzeźbotwórczej działalności lodowców.
  2. Przegląd najczęściej spotykanych skał ? lapidarium, okazy geologiczne.
  3. Formy rzeźby glacjalnej spotykane na pojezierzach.
  4. Związek roślinności i gleby z formami rzeźby.
  5. Współczesne procesy rzeźbotwórcze.
  6. Ochrona krajobrazu.

back


6. Podstawy prowadzenia obserwacji klimatycznych.

Cel: Wśród czynników warunkujących procesy ekologiczne zachodzące w układach naturalnych oraz oddziałujące na organizmy żywe wyodrębnia się grupę czynników klimatycznych lub pogodowych. Procesy dostosowawcze rejestrowane w populacjach roślin i zwierząt, biocenozach, ekosystemach czy biomach w znacznym stopniu mogą być wywołane właśnie zmianami czynników klimatycznych. Na naszych zajęciach przedstawimy podstawowe metody pomiarów bioklimatologicznych określających stan środowiska atmosferycznego, glebowego i wodnego oraz przykładowe eksperymenty dotyczące analizy wpływu czynników klimatycznych na organizmy. Część wyników może być prezentowania za pomocą programu multimedialnego. Forma: pogadanka, prezentacja urządzeń, samodzielne pomiary, prezentacja multimedialna, Uczestnicy: uczniowie szkół średnich, Prowadzący: mgr Urszula Czarnecka, mgr Magdalena Krasicka Tematyka zajęć: 1. Meteorologia a klimatologia oraz powstanie i rozwój bioklimatologii ekologicznej 2. Czynniki siedliskowe -        Temperatura -        Wilgotność bezwzględna i względna -        Ciśnienie atmosferyczne i hydrostatyczne -        Kierunek i prędkość wiatru -        Zachmurzenie -        Opady atmosferyczne -        Przezroczystośc powietrza i wody -        Nasłonecznienie i naświetlenie 3. Biosfera a klimat ? strefy klimatyczne 4. Pomiary terenowe czynników bioklimatologicznych -        Pomiary temperatur atmosfery, gleby i wody -        Wilgotność bezwzględna i względna powietrza i wskazniki wilgotnościowe gleby -        Pomiar ciśnienia atmosferycznego i hydrostatycznego -        Pomiar kierunku i siły wiatru -        Typy chmur i obłoków oraz stopień zachmurzenia i rozkład stopnia zachmurzenia -        Rejestracja wielkości (wysokości) i natężenia opadów atmosferycznych -        Pomiar przezroczystości powietrza i wody -        Pomiar natężenia światła i długości naświetlenia 5. Wpływ wybranych czynników klimatycznych na procesy ekologiczne -        Termika środowiska i wymiana cieplna w środowisku -        Woda w układzie ekologicznym -        Wpływ ciśnienia i ruchu mas powietrza na organizmy -        Natężenie światła i składowe widma promieniowania oraz ich wpływ na rośliny -        Opad atmosferyczny jako czynnik warunkujący 6.. Przykładowe ćwiczenia badania zależności między procesami ekologicznymi a nasileniem czynników klimatycznych back


7. Jaki to ptak ?

Cel: Zajęcia skierowane są do młodzieży szkolnej. Ich celem jest zapoznanie z zasadami prowadzenia obserwacji ornitologicznych w warunkach terenowych. Zajęcia omawiają sprzęt potrzebny do obserwowania ptaków, zaznajamia z metodyką prowadzenia obserwacji ptaków w terenie. W ich trakcie zostaną przedstawione zasady rozpoznawania gatunków ptaków w warunkach polowych, podstawy posługiwania się mapą topograficzną i kompasem oraz przykładowe ćwiczenia z zakresu prowadzenia terenowych obserwacji ornitologicznych. Forma: pogadanka, spacer po okolicy ośrodka, ew. prezentacja multimedialna, Uczestnicy: uczniowie starszych klas szkół podstawowych i uczniów wszystkich klas szkół gimnazjalnych i średnich. Czas trwania: ok. 3 godz. dydaktyczne (ok. 130 min.) Prowadzący: mgr Aleksander Sawczuk, mgr Olga Zimna Tematyka zajęć: 1. obserwowanie ptaków jako forma spędzania wolnego czasu 2. jak obserwowac ptaki? 2.1. ekwipunek terenowy -         ubiór -         sprzet optyczny -         mapa topograficzna terenu i kompas -         notatnik terenowy 2.2. co obserwujemy? -         rozpoznawanie gatunków i opisy zachowań ptaków -         budowa gniazda -         tropy i ślady zostawione przez ptaki -         rejestracja głosów 3. rozpoznawanie gatunków w warunkach terenowych -         anatomia topograficzna ciała ptaka -         wielkość i sylwetka ptaka -         ubarwienie i cechy kluczowe -         zachowanie się ptaków -         opis głosu

  • struktura melodyczna śpiewu
  • barwa i tonacja głosu
  • siła głosu i tempo śpiewu
  • ciągłość śpiewu i frazowanie
  • akcentowanie fragmentów pieśni i dzwięki kluczowe

5. zasady prowadzenia notatek terenowych 6. metody oceny liczebności ptaków 7. gdzie obserwować ptaki? -         jeziora i strefa brzegowa zbiorników wodnych -         torfowiska i łąki zalewowe -         tereny leśne -         krajobraz otwarty i agrocenozy -         środowisko miejskie 8. ćwiczenia z zakresu prowadzenia obserwacji w terenie -         sporządzanie opisu obserwowanego ptaka -         sporządzanie etogramu zapisu głosu -        sporządzanie etogramu wybranych elementów zachowania się ptaków back


8. Oczyszczanie ścieków

Celem zajęć jest pokazanie zasad działania oczyszczalni ścieków  a także wskazanie jak można zmniejszyć zanieczyszczenie wód  jeszcze w gospodarstwach domowych. Forma: Tematyka realizowana jest podczas spaceru tematycznego po olsztyneckiej oczyszczalni ścieków. Uczestnicy obserwują drogę jaką przebywają zanieczyszczone wody od chwili ich wpłynięcia na teren oczyszczalni. Podczas wycieczki oglądają wszystkie urządzenia oczyszczalni dowiadują się jak one funkcjonują i w jakim stopniu oczyszczają zamieszczenia. Dowiadują się także o możliwościach wykorzystania osadów oraz mogą obejrzeć efekt końcowy pracy oczyszczalni – wodę trafiającą do rzeki. Zajęcia prowadzone są na terenie Oczyszczalni Ścieków w Olsztynku oddalonej ok 8 km od „Perkoza”. Uczestnicy: uczniowie starszych klas szkół podstawowych i uczniów wszystkich klas szkół gimnazjalnych i średnich. Czas trwania: 2 godz. dydaktyczne (ok. 90 min.) Prowadzący: mgr inż. Anna Wójcik Tematyka zajęć

  1. Charakterystyka ścieków miejskich.
  2. Odbiorniki ścieków.
  3. Oczyszczanie wstępne.
  4. Biologiczne oczyszczanie ścieków (metoda osadu czynnego).
  5. Usuwanie substancji biogennych.
  6. Przeróbka i unieszkodliwianie osadów.
  7. Kontrola pracy oczyszczalni.

Zajęcia praktyczne: 1.   Zwiedzanie urządzeń oczyszczalni ścieków. 2.   Zwiedzanie laboratorium fizyko-chemicznego i zapoznanie się z aparaturą kontrolno-pomiarową. back


9. Ryby i ekosystem jeziora

Głównym celem jest edukacja opierająca się na przekazywaniu informacji teoretycznych i popieranie jej konkretnym przykładem. Np. karmienie ryb jest połączone z tematem odżywiania się ryb, odłowy połączone z demonstracją sprzętu i sieci. Forma: Zajęcia rozpoczynają się krótkim omówieniem tematyki i organizacji zajęć. Zasadą podstawową jest prowadzenie zajęć w terenie, w formie zabawy. Tematyka zajęć związana  z gospodarką jeziorową może być  połączona z wycieczką nad jedno z wybranych jezior (Maróz Duży, Święte). Zajęcia dotyczące rozrodu ryb są połączone ze zwiedzaniem wylęgarni, biologia ryb i raków – zajęcia prowadzone w bazie ryb żywych połączone z demonstracją poszczególnych gatunków ryb. Tematyka zajęć dotyczące intensywnej produkcji ryb jest realizowana na terenie ośrodka pstrągowego i fermy karpiowej. Zajęcia prowadzone są metodą poglądową, w obiektach produkcyjnych Gospodarstwa Rybackiego Szwaderki oddalonego od Ośrodka o 7 km dokąd prowadzi szlak rowerowo – pieszy. Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: ok. 3 godz. dydaktyczne (135 minut) Prowadzący – Zbigniew Szczepkowski Tematyka zajęć: 1. Jeziora i rzeki w Gospodarstwie Rybackim Szwaderki, ich podział i rodzaje. 2. Ekosystem jeziora:

  • naturalne czynniki abiotyczne,
  • naturalne czynniki biotyczne,
  • produkcja pierwotna zbiorników wodnych,
  • wpływ zanieczyszczenia wód na organizmy wodne.

3. Produkcja ryb jeziorowych:

  • odżywianie się ryb jeziorowych,
  • długość życia i tempo wzrostu,
  • rozród,
  • odłowy ryb i ich wpływ na populację.

4. Podstawowe dane o biologii ryb słodkowodnych i systematyka. 5. Ochrona wód śródlądowych. 6. Intensywna produkcja ryb:

  • organizacja fermy rybackiej
  • produkcja ryb ciepłolubnych /karp, lin, szczupak, sandacz, amur , tołpyga/
  • produkcja ryb łososiowatych

back


10. Ocena czystości jezior

Cele: Przedstawienie prostych metod oceny czystości wód jeziornych Zajęcia mają na celu nauczyć badania czystości jeziora na podstawie prostych pomiarów i własnych obserwacji. Próbki pomiarowe są pobierane przez uczniów osobiście z brzegu lub z jachtu wyposażonego w sprzęt do poboru różnych próbek.. Analiza próbek następuje w grupach. Formy: wprowadzenie, omówienie budowy jeziora, pobór próbek (z łodzi lub z brzegu), praca w grupach, analiza wyników, Uczestnicy: uczniowie wszystkich klas szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, Czas trwania: w zależności od sposobu poboru próbek od 3 do 4 godzin dydaktycznych, Prowadzący: mgr Joanna Tucholska, Tematyka zajęć:

  1. Ogólna charakterystyka jezior. Jeziora na tle innych zbiorników wodnych, ich typologia, charakterystyka morfometryczna, strefowość pionowa i pozioma, zespoły organizmów roślinnych i zwierzęcych – rozmieszczenie strefowe.

2. Problemy eutrofizacji jezior. 2.1.   Pojęcie eutrofizacji. 2.2.   Przyczyny eutrofizacji. 2.2.1.        Eutrofizacja jako naturalny proces sukcesji jezior. 2.2.2.        Podatność jezior na degradację (eutrofizację) wynikająca z warunków naturalnych (parametry morfometryczne, hydrograficzne i zlewniowe). 2.2.3.        Antropopresja jako czynnik przyspieszający procesy eutrofizacji. 3. Ocena czystości jezior 3.1. Warunki morfometryczne, hydrograficzne i zlewniowe badanego jeziora pozwalające na określenie jego kategorii podatności na zanieczyszczenie. (Analiza w oparciu o gotowe dane dotyczące odpowiednich parametrów) 3.2. Podstawowe parametry fizyczne wody: barwa, zapach, przeźroczystość, obecność zakwitów. (Obserwacje terenowe) 3.3. Typ i struktura litoralu: psammolitoral, pelolitoral i fitolitoral. (Obserwacje terenowe) 3.4. Biologiczne wskaźniki trofii jezior. (Opracowanie na podstawie pobranych prób faunistycznych. Próby ze strefy przybrzeżnej- czerpak hydrobiologiczny, próby z różnych głębokości- łódź, draga) 3.4.1. Struktura jakościowa i ilościowa makrozoobentosu. (Mini- atlas organizmów bentosowych) 3.4.2. Zróżnicowanie gatunkowe pluskwiaków z rodzaju Micronecta sp. (Ryciny) 3.4.3. Zmiany zasięgu pionowego małży z rodziny Unionidae i Sphaeriidae. (Ryciny) 3.4.4. Struktura przestrzenna makrozoobentosu, obecność reliktowych gatunków zimnostenotermicznych ( Crustacea: Mysidacea, Amphipoda, Copepoda; Hydracarina). 3.4.5. Stosunek liczebności drapieżników do roślinożerców i detrytusofagów na przykładzie niektórych grup owadów wodnych (pluskwiaki Heteroptera z grupy Nepomorpha). back


Komentarze są wyłączone.